Ondervloer kiezen: waarom die laag zo belangrijk is

Wie een nieuwe vloer uitzoekt, besteedt de meeste aandacht aan kleur, structuur en planklengte. Toch is een ondervloer kiezen minstens zo belangrijk. Die dunne laag tussen de ondergrond en je toplaag bepaalt mee hoe de vloer klinkt, hoe hij aanvoelt, hoe lang hij meegaat en of je vloerverwarming goed werkt. Een verkeerde keuze zie je niet direct, maar merk je later wel: aan kierende naden, een hol geluid of klikverbindingen die het begeven.

Wat doet een ondervloer eigenlijk?

Een ondervloer ligt onder zwevend gelegde vloeren, zoals laminaat, klik-PVC en zwevend gelegd parket. Bij verlijmde vloeren ligt er meestal geen ondervloer, omdat de toplaag dan rechtstreeks op een vlakke, gladde ondergrond wordt geplakt. Bij een zwevende vloer heeft de ondervloer een aantal taken:

• Egaliseren: kleine oneffenheden in de ondergrond opvangen, zodat de planken stabiel liggen.
• Geluid dempen: zowel het loopgeluid in de ruimte zelf als het contactgeluid naar de ruimte eronder.
• Vocht tegenhouden: voorkomen dat vocht uit een stenen ondergrond in de vloer trekt.
• Drukverdeling: de belasting van meubels en voetstappen spreiden, zodat de klikverbindingen niet te zwaar worden belast.
• Isoleren of juist warmte doorlaten: afhankelijk van of je wel of geen vloerverwarming hebt.

Geen enkele ondervloer is op al deze punten de beste. Kiezen betekent dus vooral: weten wat in jouw situatie het belangrijkst is.

De ondervloer moet passen bij je toplaag

Het type vloer dat je legt, is het eerste filter. Wat goed werkt onder laminaat, kan onder PVC juist schade geven.

Laminaat en zwevend parket

Laminaat en zwevend parket zijn relatief stijve planken. Ze kunnen een wat dikkere, zachtere ondervloer aan die kleine oneffenheden goed opvangt. Ondervloeren van schuim, kurk, houtvezel of polystyreen zijn hier gangbaar. Een iets dikkere ondervloer kan prettig zijn op een minder vlakke ondergrond, maar te zacht is ook niet goed: dan veert de vloer en worden de verbindingen zwaar belast.

Klik-PVC

PVC-planken zijn dunner en flexibeler. Op een zachte ondervloer zakken ze in bij belasting, waardoor de klikverbinding kan breken of naden open gaan staan. PVC vraagt daarom om een dunne ondervloer met een hoge drukvastheid, speciaal voor PVC bedoeld. Sommige PVC-vloeren hebben al een ondervloer aan de onderzijde van de plank; leg daar dan geen extra ondervloer onder, tenzij de fabrikant dat uitdrukkelijk toestaat. Meer over de verschillen tussen deze twee vloersoorten lees je in laminaat of PVC: de verschillen op een rij.

Belangrijke eigenschappen om op te letten

Op verpakkingen en productbladen van ondervloeren staan vaak afkortingen en waarden. Dit zijn de belangrijkste:

• Drukvastheid (vaak aangeduid met CS): hoeveel druk de ondervloer kan hebben zonder blijvend in te zakken. Hoe hoger, hoe stabieler. Voor PVC en voor ruimtes met zware meubels is dit de belangrijkste waarde.
• Egaliserend vermogen (vaak PC): hoeveel oneffenheid de ondervloer kan opvangen. Grotere hobbels en kuilen los je niet op met een dikke ondervloer, die moet je eerst egaliseren.
• Contactgeluidreductie: hoeveel het geluid naar onderen wordt gedempt, meestal uitgedrukt in decibel.
• Loopgeluidreductie: hoe hol of luid de vloer klinkt in de ruimte zelf.
• Warmteweerstand (R-waarde): hoeveel de ondervloer isoleert. Belangrijk bij vloerverwarming, daarover hieronder meer.

Let erop dat fabrikanten niet altijd op dezelfde manier meten. Vergelijk daarom vooral producten binnen dezelfde categorie, en kijk wat de leverancier van je toplaag voorschrijft.

Vocht: beton, hout en de kruipruimte

Een stenen ondergrond, zoals een betonvloer of cementdekvloer, kan vocht afgeven. Zeker bij nieuwbouw of een vloer boven een vochtige kruipruimte trekt dat vocht omhoog. Een houten of laminaatvloer kan daardoor opzwellen of gaan schotelen.

Op een stenen ondergrond is daarom bijna altijd een dampscherm nodig. Dat kan een losse folie zijn, die je met een ruime overlap legt en op de naden afplakt, of een ondervloer waarin al een dampremmende laag is verwerkt. Laat de folie langs de wanden iets omhoog lopen, achter de plint.

Op een houten ondergrond, zoals een plankenvloer of een vloer van spaanplaat, ligt het anders. Daar kan een dampdichte laag juist vocht onder de vloer opsluiten, met kans op schimmel. Kies op hout een ondervloer zonder dampscherm, of volg het advies van de fabrikant. Bij twijfel over vocht in de ondergrond is het verstandig om eerst te laten meten. Een nieuwe dekvloer moet voldoende zijn uitgedroogd voordat er een vloer op mag; de toegestane restvochtwaarde staat in de legvoorschriften van de vloer.

Ondervloer en vloerverwarming

Een ondervloer die goed isoleert, is prettig op een koude vloer zonder verwarming. Maar bij vloerverwarming werkt diezelfde isolatie tegen je: de warmte komt moeilijker door de vloer heen, het systeem moet harder werken en de ruimte warmt trager op.

Bij vloerverwarming kijk je daarom naar de warmteweerstand van de ondervloer en de toplaag samen. Als richtlijn wordt vaak aangehouden dat het totaal niet hoger mag zijn dan ongeveer 0,15 m²K/W, en bij vloerverwarming als hoofdverwarming liever nog lager. Kies dus een dunne ondervloer die uitdrukkelijk geschikt is voor vloerverwarming, en tel de waarde op bij die van de vloer zelf. De voorschriften van de fabrikant van zowel de vloer als het verwarmingssysteem zijn hierbij leidend. In het artikel welke vloer is geschikt voor vloerverwarming lees je hier meer over.

Geluid in een appartement

Woon je in een appartement, dan is geluid vaak de doorslaggevende factor. Harde vloeren zoals laminaat en PVC geven meer contactgeluid door dan tapijt. Veel verenigingen van eigenaars hebben daarom eisen vastgelegd in het huishoudelijk reglement of de splitsingsakte. Daarin staat soms een minimale geluidsreductie die de vloer met ondervloer moet halen.

Een goede geluiddempende ondervloer kan veel verschil maken, maar het eindresultaat hangt ook af van de constructie van het gebouw, de manier van leggen en of de vloer los van de wanden ligt. Een kiertje rondom, afgewerkt met een plint die de vloer niet raakt, voorkomt dat geluid via de muren wordt doorgegeven. Meer hierover vind je in geluidsisolatie van je vloer in een appartement.

Veelgemaakte fouten bij het kiezen en leggen

• Dubbele ondervloer: twee lagen op elkaar maken de vloer te zacht en kunnen de verbindingen beschadigen.
• Grote oneffenheden wegwerken met dikte: een dikke ondervloer is geen vervanging voor egaliseren.
• Laminaatondervloer onder PVC: te zacht, met kans op gebroken kliksystemen.
• Isolerende ondervloer bij vloerverwarming: minder comfort en een hoger energieverbruik.
• Dampscherm vergeten op beton: vocht trekt in de vloer, met zwelling als gevolg.
• Naden van de ondervloer overlappen: leg ondervloerplaten of rollen stuitend tegen elkaar en tape de naden, tenzij de fabrikant anders voorschrijft.

Wat de prijs betreft: een ondervloer met hoge drukvastheid, goede geluidsreductie of een geïntegreerd dampscherm is meestal duurder dan een eenvoudige schuimondervloer. Bespaar hier liever niet op het verkeerde punt, want de ondervloer is na het leggen niet meer te vervangen zonder de hele vloer eruit te halen. Wil je eerst meer weten over de verschillende vloersoorten zelf, kijk dan bij laminaat en andere vloersoorten.

Veelgestelde vragen